De fortapte / Case histories

Eg har lest mi første bok av Kate Atkinson, og den er veldig god. Eg las den engelskspråklege utgåva «Case Histories«, men den er også omsett til norsk med tittelen «De Fortapte«. ASVbib har dei begge.

Boka byrjar med 3 saksforteljingar frå 1970, 1979 og 1994. To av sakene er uløyste og alle tre sakene påvirkar framleis liva til dei pårørande. Det dukkar og opp ei fjerde sak som vi får høyre om seinare i boka.

Ein varm sommar i Cambridge, 10 år etter at siste saka fann stad, blir privatdetektiv Jackson Brodie involvert i alle tre sakene. Han får ein del overraskingar.

Dette er inga «enkel» krimforteljing. Den har mange lag. Det er forbindelsar mellom sakene som ein ikkje mistenker, ein får ikkje direkte svar på alt ein lurar på og den har fleire interessante personar. Det fungerer også veldig bra å la dei tre saksforteljingane innleie boka, når du har lest dei har du virkelig eit behov for å finne ut kva som eigentleg hendte og du er sikker på at det er mykje du ikkje veit.

Som sagt tidlegare så syns eg at boka har nokre veldig interessante karakterar. Jackson er nylig skild, og det er ingen lykkeleg skilsmisse. Han drøymer om å pensjonere seg i Frankrike og han er ein overbeskyttande far for dotter si. Søstrene til det eine offeret er veldig ulike og småkranglar om det meste, svigersøstra til eit anna offer har eit nokså dårleg forhold til å fortelje sanninga og faren til det tredje offeret er framleis besatt av å finne ut kva som eigentleg hendte den forferdelige dagen i 1994. I tillegg så dukkar det opp nokre naboar….

Forteljinga blir formidla av 4 forskjellige stemmer: Jackson, Amelia (ei av dei småkranglande søstrene), Theo (faren til det tredje offeret) og Caroline (ei kvinne som først ikkje ser ut til å ha noko å gjere med nokon av sakene). Eg likar denne måten å gjere det på, det let oss få sjå personane frå fleire sider og gjev oss eit større bilde enn det ei stemme ville gjort.

Det høyrest kanskje ikkje slik ut, men dette er også ofte ei ganske morsom bok.

Som sagt så las eg den på engelsk, så eg kan ikkje sei noko om kvaliteten på ometjinga. Men, eg likte den engelske versjonen så godt at eg alt har begynt på ei ny bok av Kate Atkinson.

Les! Les! Les!

Dette meiner andre:

Advertisements

Crossfire av Dick & Felix Francis

Den siste veka har det gått i krimlesing, og eg begynte med Crossfire av far/son-duoen Dick & Felix Francis.

Dick Francis hadde ei rekke karrierer i løpet av livet: Under andre verdskrigen var han pilot i RAF, på 50-talet var han profesjonell jockey og jobba m.a. for Dronningmora (mor til Dronning Elisabeth) og frå siste halvdel av 50-talet til litt ut på 70-talet jobba han som journalist parallellt med å vere krimforfattar. Han står som forfattar av ein sjølvbiografi og over 40 krimbøker, dei fire siste saman med sonen Felix Francis. Bøkene hans er omsett til over 30 språk og over 30 av bøkene er omsett til norsk. Dick Francis døydde i 2010.

Dick Francis har omtrent alltid forskjellige hovudpersonar i krimbøkene sine, unntak er Sid Halley (ex-jockey som har blitt privatdetektiv) som er med i 4 bøker (første gong i 1965, siste gong i 2006) og Kit Fielding (jockey) som er med i 2 bøker. Hovudpersonane har forskjellige yrke og nokre av bøkene finn stad i andre land enn Storbritannia, men bøkene har likevel alltid ei eller anna tilknytning til det engelske veddeløpsmiljøet, og då helst til hinderløp.

Det felles miljøet i bøkene gjer at det for lesaren blir som å lese ein serie, ein veit kva som ventar ein og slepp å sette ser inn i eit heilt nytt univers. Samtidig har forfattaren fridom til å ha med nye personar og slepp dermed ta dei omsyna til personane sin forhistorie som vanlege serieforfattarar må.

Hovudpersonen i Crossfire er infanterikaptein Tom Forsyth som etter å ha blitt alvorleg skada i Afghanistan reiser heim til mor si som trenar veddeløpshestar. Han oppdagar raskt at alt ikkje er som det skal i veddeløpsstallen. Hestar taper når dei ikkje burde samtidig som mora ikkje vil innrømme at dette er eit problem.

Språket er greit, standard engelsk utan masse uvanlege ord. Sjølv om det ikkje er så mange hestar med i boka så er det naturleg nok ein del ord frå hestemiljø, men ingenting som ein ikkje kan finne omsett i vanleg ordbok.

Som vanleg med Dick Francis så er dette ei spennande bok med nokre skikkeleg overraskingar undervegs. Eg syns ikkje den er fantastisk, men bra nok.

Dette syns andre:

Vi er de døde

Vi er de døde av Tore Oksholen handlar om Caspar. Caspar ftyktar turen fram og tilbake til skulen, det er nemlig to karar som er etter han. Ein dag får dei tak i han og prøver å brenne handa hans med ein lighter. Caspar blir redda av ei jente han aldri har sett før og som ingen andre kan sjå.

Bestefaren til Caspar jobba som brannmann i mange år, og han fortel historiar om ildbarnet. Caspar prøver å finne ut meir og oppdagar at historiar om ildbarnet har dukka opp langt bakover i tida. Kven er ho eigentleg? Finst ho i det heile? Er ho god eller vond?

Samtidig må han passe seg for plageåndene – og finne litt ut av sånne kjærleiksgreier.

Omslaget er veldig flott. Tittelen er litt meir usikker på. Det har nok mest å gjere med at det er nokre ting i boka som eg som lesar gjerne skulle hatt litt meire informasjon om, og noko av dette refererer direkte til tittelen.

Elles så skulle eg ønske at boka var litt lenger. Det går ofte litt fort i svingane og det blir litt som om forfattaren prøver å få med meir i boka enn det eigentleg er plass til på dei utmålte sidene. På den måten blir det ein del ting som ikkje få nok plass, eg vil gjerne vite meir.  Dette er på ingen måte ei dårleg bok, eg trur berre at den hadde kunne vore mykje betre. Så då blei det ein 3’ar.

Dette syns andre:

Don’t interrupt me – I’m reading a book

Fables : Legends in exile

Etter at ein frykteleg, ukjent fiende invaderer Eventyrland flyktar mange av innbyggarane til vår verd. Her bur dei side om side med vanlege folk, men dei har også sitt eige samfunn i Fabelbyen midt i New York. Snøkvit prøver å administrere Fabelbyen, og når søstra hennar Rose blir meldt sakna og etterlet seg ein veldig blodig bustad, så er det Snøkvit og Den Store Stygge Ulven som må finne ut kva som har skjedd med henne.

Dette er mitt første møte med Bill Willingham sine fablar, og eg likar dei virkelig godt. Dette heftet er illustrert av Lan Medina, Stan Leialoh and Craig Hamilton, og medan eg må innrømme at eg ikkje har nokon som helst kompetanse på dette området, så likar eg illustrasjonane godt.

Når Bill Willingham flyttar figurane ut av eventyrverda og inn i vår verd kan desse figurane ha heilt andre liv og personlege forhold enn dei som vi kjenner frå dei opprinnelege eventyra. Tida har gått, lykkeleg-alle-sine-dagar gjeld ikkje nødvendigvis lenger og figurar frå forskjellige eventyr kan godt ha eit forhold.

Likevel, til tross for at alle personane er kjente eventyrfigurar så er ikkje dette noko eventyr. Dette er ei klassisk detektivforteljing, og ei godt laga ei og.

Legends in exile er første boka i denne serien, og eg ser fram til å lese fleire av dei. Eg har lest den engelskspråklege utgåva sidan det er den vi har på ASVbib, men den er også utgitt på norsk. Den norske utgåva er dessverre utseld frå forlaget, men eg håpar at det etterkvart vil komme eit nytt opplag.

Dette syns andre:

Jakten på Atlantis

Eg syns det var vanskeleg å gje nokon  rettferdig karakter til Jakten på Atlantis av Andy McDermott. Den endte til slutt, under tvil, på ein 3’ar. Dette er grunnen.

Det er ei heseblesande spenningsforteljing som flyttar seg rundt mellom Nord-Amerika, Europa, Asia og Sør-Amerika. Heltinna og helten kjem seg gjennom utallige halsbrekkande situasjonar der helten reddar livet hennar og blir litt romantisk skada, men ikkje verre enn at han er heilt fin igjen på neste side. Eg syns igrunnen helten er ganske irriterande. Dersom nokon hadde brukt den flørteteknikken på meg så hadde eg mista ei eventuell interesse på ca. 2 sekund. Men heltinna likar det, så…. Historien heng saman, noko som er livsviktig for dei fleste bøker. Eg syns det er nokså usannsynleg at ein norsk milliardær har fått lov til å anlegge ei 2 km. lang rullebane i ein fjord nett sør for Bergen, men det får no så vere. Boka var til tross for sine klisjear heldigvis ikkje heilt forutsigbar. Eg likar at forteljinga tar nokre uventa vendingar undervegs, det var igrunnen det som fekk meg til å lese den ferdig. Innhaldsmessig syns eg ein 3’ar var heilt greit.

Så var det omsetjinga. Omsetjarar får ikkje så mykje merksemd, vanlegvis er det ein setning om at det var greit omsett eller godt omsett. Denne omsetjinga kjem eg til å sei litt om. Eg kan tilgje ei omsetjarblemme, kanskje til og med to, men med denne boka vart det for mange til å ikkje nemne det. Etterkvart byrja eg å sette inn post-it-lappar der dei verste feilane var, og det vart ein del lappar.
Eit par døme: Eit helikopter blir i samme actionsekvens omtalt som både helikopter og fly. Eg reknar med at det i originalteksten har stått «aircraft», så helikopter og luftfartøy brukt om kvarandre hadde vore greit, men helikopter og fly er ikkje det samme. Ein annan stad er det snakk om at ein fjellskrent ser ut til å vere grunn nok til å komme ned utan klatreutstyr. På engelsk blir utrykket shallow gradient brukt om ei slak stigning og eg tippar ordet «shallow» på ein eller annan måte har vore brukt i originalteksten. Så har det truleg blitt omsett direkte utan tanke for kva som er korrekt uttrykksmåte på norsk. Ein annan stad blir det snakka om den periodiske tidstabellen. Utfrå resten av setningen antar eg at det eigentleg er snakk om det periodiske systemet. Kjemikaren eg har konsultert om dette hadde heller aldri høyrt om ein periodisk tidstabell. Det er fleire andre rare ting rundt om i teksten i tillegg til desse. Forlaget skal også ha sin del av kjeften sidan eit par namn er stava på to forskjellige måtar på samme side, dette burde blitt avslørt av ein enkelt stavekontroll. Alt i alt syns eg desse tinga viser at både omsetjar og forlaget har slurva med denne boka, og det fortjener dei ein 1’ar for.

Til saman blir det altså ein veldig svak 3’ar, men folk som ikkje blir irriterte over slike språklege ting kan tolke det som ein sterk 3’ar. Andy McDermott omtalar sjølv bøkene sine som «Indiana Jones møter James Bond», og det er ganske treffande. Synd at denne boka er mindre morsom enn Indiana Jones, men kanskje den vil vere morsommare som film.

Boka er forresten den første i ein serie bøker med dei samme hovudpersonane. På engelsk har det til no komt ut 6 bøker i serien og den neste er venta i 2011. På norsk er det førebels berre denne som har komt ut.

Dette syns ein del folk som har lest boka på engelsk:

Slaughterhouse 5

Den første boka eg har lest i 2011 er «Slaughterhouse 5 or The Children’s Crusade : a duty-dance with death» av Kurt Vonnegut, ei av dei klassiske science fiction romanene som eg lenge har hatt på skal-lese-lista mi. Boka kom opprinneleg ut i 1969 og er også utgitt på norsk under tittelen «Slaktehus 5 eller Barnekorstoget : en pliktdans med døden«.

13.-15. februar 1945 slapp dei allierte styrkane nesten 4000 tonn bomber og brannbomber over den tyske byen Dresden. Som resultat av dette blei nesten 25000 drept og 39 kvkm av byen totaløydelagt. (Talet på drepte har tidlegare vore estimert så høgt som 250000, men ei undersøking som Dresden fekk igangsett i 2010 anslår at talet var maksimalt 25000).  Kurt Vonnegut var krigsfange i Dresden og opplevde bombinga. Etter bombinga blei han og andre krigsfangar sett til å samle saman lika slik at dei kunne bli begravde, men det var for mange og etterkvart blei lika brent der dei blei funne. Sjølv sa Kurt Vonnegut på eit tidspunkt at han var den einaste som fekk nokon fordel av bombinga av Dresden sidan Slaughterhouse 5 var den store gjennombruddsboka hans.

Hovudpersonen i Slaughterhouse 5 er optikaren Billy Pilgrim. Som ung og dårleg amerikansk soldat blir han tatt til fange og hamnar etterkvart i Dresden der han opplever dei same tinga som forfattaren sjølv opplevde. Etter krigen fullfører Billy optikarutdanninga si, får seg familie og blir ein velståande mann. Men, det er to ting som gjer Billy annleis enn andre:
1.Han sit ikkje fast i tida, så når som helst kan han finne seg sjølv på forskjellige plassar i livet sitt. Dette gjer at han aldri er heilt avslappa, men og at han alltid veit kva som kjem til å skje han.
2. På bryllaupsdagen til dotra blir han kidnappa av vesen frå planeten Tralfamadore og blir utstilt der ei tid saman med filmstjerna Montana Wildhack. Tralfamadoriane er vise og lærer Billy at menneska ikkje kan sjå tida slik den eigentleg er. Tida er som ei fjellrekke, der alle tidspunkt er til stades og eksisterer samtidig. Alle tidspunkt er som dei er fordi dei må vere slik, men menneska kan berre sjå ein liten bit om gongen der trafaldamoriane kan sjå heile fjellrekka.

Eg elska denne boka. Akkurat som Billy sitt liv så er tidslinja i boka heller ikkje kronologisk. Vi hoppar fram og tilbake langs Billy si tidslinje i lag med han, og eg syns det er eit fabelaktig forteljartriks. Språket er gjennomført og usminka. Ingen fine omskrivingar for kroppslege funksjonar eller andre ting. Eg likar og at «forfattaren» aktivt er til stades i rammeforteljinga. Dette kunne vore ei veldig trist bok, men Vonnegut er ein tragikomisk mester. Spesielt med bruken av frasen «So it goes» som stadig kjem tilbake i løpet av boka.

Eg trur på mange måtar at dette er ei elsk eller hat bok og for meg var dette så absolutt ei elsk bok.

Andre folk har også elska den, og nokre mislikt den ganske sterkt. Det er nok folk som mislikar den, uansett om dei har lest den eller ikkje, til at den har fått ein 46.plass på den amerikanske bibliotekforeningen si liste over 100 most frequently challenged books : 2000-2009 (opp frå ein 67.plass tiåret før). So it goes. (for å sitere den mest brukte setningen i boka

Andre har også lest den. Nokre likar den, nokre likar den ikkje, men ingen tar til orde for noko forbud: