Tag Archives: Astronomi

Astronomiåret 2009

2009 er det internasjonale astronomiåret. I samband med dette er det bygd opp ei flott nettside med himmelveiviser, artiklar, bilde og mykje anna.

Bildet viser Melkeveipanorama fra Mauna Kea-observatoriet på Hawaii. Foto: Wally Pacholka

Advertisements

Big Bang

I boka «Big Bang : tidenes viktigste vitenskapelige oppdagelse og hvorfor du bør kjenne til den» tar Simon Singh for seg to viktige og spennande historiar: Den spennande historien om korleis verda blei til og den spennande historien om korleis vi fann ut korleis universet starta og fungerer.

Han startar i tidlige tider der alt blei forklart ved hjelp av gudar, myter og uhyrer. Deretter går han vidare til antikkens Hellas der filosofane utifrå det dei kunne observere lagde eit jordsentrert verdsbilde (eigentleg eit solsystembilde), og så tar han for seg observasjonane og arbeidet som over 1000 år seinare gradvis gjorde at det jordsentrerte verdsbildet måtte skiftast ut med eit solsentrert system der planetane ikkje går i sirklar men i svakt ellipseforma baner rundt sola.

Så snart forskarane er einige om at det solsentrerte systemet er riktig har observasjonsteknikken og vitskapen komt så langt at det er på tide å utforske universet utanfor vårt solsystem, og det er dette det meste av boka handlar om.

Simon Singh skriv lettfattelig om eit vanskeleg emne og forklarar det slik at ein ikkje treng å ha alt for store kunnskapar om fysikk, matematikk og kjemi for å forstå prinsippa bak universet og Big Bang. Kvart kapittel blir også avslutta av ei grei tosiders oppsummering med illustrasjonar og korte oppsummerande setningar. Dette er veldig greitt når ein seinare i boka lurar på eit eller anna fakta, då er det berre å sjå på oppsummeringane av tidlegare kapittel der ein stort sett finn den infoen ein manglar. Boka har også ei ordliste og ei liste over bøker som gjer meir informasjon om forskjellige emne.

Dette er ikkje berre ei bok om vitskapen bak Big Bang-teorien. Det er like mykje ei bok om folka som har gitt eit bidrag til utforskinga av universet; teoretikarar som Einstein, dei som observerte gjennom teleskop og dei som analyserte og registrerte utallige observasjonar. Nokon fekk mykje ære, nokon blei ignorert i samtida men har fått anerkjennelse seinare og andre igjen blei trua til å endre sine påstandar av religiøse eller verdslege makter som ikkje likte at verda ikkje er slik som dei syns den skal vere. Den mest kjente her er sjølvsagt Galileo Galilei som i 1633 blei tvungen av den katolske kyrkja til å ta tilbake sine påstandar om det solsentrerte verdsbildet.

Boka fortener absolutt ein 5’ar.

Andre skriv om Big Bang:
Bokavisen – Big Bang av Simon Singh
Skepsis Blog – Store smell
Vårt Land – Tenkerens guide til Galaksen

Liste over astronomibøker på norsk.

Ei lita bokanbefaling på tampen:
Big Bang handlar om astronomi. Dersom du etter å ha lest den har lyst til å lese meir populærvitskap om forskjellige emne vil eg anbefale «En kort historie om nesten alt» av Bill Bryson. Den er forholdsvis lett å lese, veldig interessant og som dei fleste av Bill Bryson sine bøker er den også riktig morsom.